Giọt mật tinh khiết từ rừng Mường Than
Mường Than là xã mới được thành lập sau khi sáp nhập hai xã Mường Mít và Phúc Than. Với tổng diện tích hơn 154km² và dân số gần 14.000 người, địa phương đang tận dụng lợi thế về rừng, thổ nhưỡng và khí hậu vùng cao để phát triển kinh tế nông nghiệp gắn với thương hiệu bản địa.
Trong đó, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) được xác định là hướng đi bền vững. Nhờ sự quan tâm từ chính quyền địa phương, đến nay Mường Than đã có 7 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao – trong đó, nổi bật là sản phẩm mật ong từ HTX Nông nghiệp Mường Mít.
 
Mô hình nuôi ong được chị Lò Thanh Xuân khởi xướng từ năm 2021. Sau thời gian tìm hiểu và học hỏi kinh nghiệm từ nước ngoài, chị quyết định đầu tư hàng trăm thùng ong tại địa bàn xã. Chỉ sau một năm, HTX chính thức thành lập với 9 thành viên, áp dụng công nghệ tách mật hiện đại và quy trình sản xuất đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.
 
Sản phẩm của HTX được khai thác hoàn toàn từ ong nội - giống ong bản địa có khả năng thích nghi cao với khí hậu núi rừng Tây Bắc. Nguồn hoa rừng phong phú quanh năm là yếu tố giúp mật giữ được hương vị đặc trưng, ngọt thanh, màu vàng sánh tự nhiên - không qua pha chế.

Gìn giữ bản sắc từ những đàn ong nội địa
Đến năm 2023, HTX đã phát triển 300 thùng ong, thu hơn 3.200 lít mật với doanh thu gần 700 triệu đồng. Mặc dù gặp thời tiết không thuận lợi vào năm 2024 khiến sản lượng giảm xuống còn hơn 2.200 lít, song toàn bộ lượng mật đều được tiêu thụ hết, không tồn kho. Đến mùa mật năm 2025, sản lượng đã phục hồi mạnh mẽ, đạt 3.800 lít – cho thấy hướng đi đúng đắn và tính bền vững của mô hình.
 
HTX hiện vẫn duy trì phương pháp nhân giống tự nhiên: tạo ong chúa mới, tách đàn và bẫy ong rừng. Cách làm này vừa tiết kiệm chi phí, vừa giữ được chất lượng thuần khiết cho mật ong. Sản phẩm được tiêu thụ tại Lai Châu, Hà Nội và một số tỉnh thành như Hải Phòng, Quảng Ninh, Hà Tĩnh, Quảng Nam, TP. Hồ Chí Minh.
  Vận hành máy móc hiện đại trong quy trình tách mật – đảm bảo vệ sinh, an toàn thực phẩm cho sản phẩm OCOP từ giống ong nội địa Tây Bắc.

Chia sẻ với phóng viên chuyên trang OCOP, ông Tao Văn Giót – Bí thư Đảng ủy xã Mường Than (tỉnh Lai Châu) cho biết:
“Mường Than là địa bàn có nhiều tiềm năng để phát triển nông nghiệp sạch và sản phẩm từ rừng tự nhiên. Chúng tôi luôn xác định OCOP là hướng phát triển chiến lược, trong đó HTX Mường Mít là mô hình kiểu mẫu. Việc sử dụng giống ong nội quý hiếm, sản xuất mật đạt chất lượng cao, minh bạch nguồn gốc không chỉ tạo thu nhập cho người dân mà còn góp phần quảng bá bản sắc vùng cao.”
“Chính quyền xã cam kết đồng hành cùng HTX – từ hỗ trợ chính sách, giới thiệu sản phẩm đến kết nối thị trường tiêu thụ trong và ngoài tỉnh. Chúng tôi tin rằng mật ong Mường Mít có đủ tiềm năng để nâng hạng OCOP và trở thành sản phẩm tiêu biểu cấp quốc gia.”
Tuy nhiên, chị Lò Thanh Xuân cũng thẳng thắn chia sẻ những khó khăn:
“Thị trường năm 2025 có nhiều biến động khiến kế hoạch mở rộng đàn ong và xây dựng vùng nguyên liệu bị gián đoạn. Nhưng HTX vẫn cố gắng giữ ổn định việc làm cho 9 thành viên chính thức và 8 lao động thời vụ mỗi năm. Chúng tôi tin rằng nếu được tiếp sức từ các chính sách và thị trường, thì sản lượng sẽ không còn là giới hạn.

Khát vọng từ vùng cao – Thương hiệu vươn xa
Không chỉ mong muốn duy trì thu nhập ổn định cho bà con trong xã, chị Lò Thanh Xuân – Giám đốc HTX – còn nuôi dưỡng khát vọng lớn hơn:
“Tôi luôn mong sản phẩm mật ong của HTX không chỉ dừng lại ở việc ‘đủ ăn, đủ sống’, mà phải thực sự trở thành thương hiệu đáng tin cậy mỗi khi nhắc đến mật ong vùng cao Tây Bắc. Mỗi giọt mật là kết tinh giữa thiên nhiên thuần khiết và sự cần mẫn của người nuôi ong – đó là niềm tự hào của Mường Than.”
 
HTX đặt mục tiêu đến năm 2026 sẽ nâng hạng sản phẩm lên chuẩn OCOP 4 sao. Song song, đơn vị sẽ triển khai hệ thống nhận diện thương hiệu, truy xuất nguồn gốc điện tử và mở rộng kênh phân phối cả trực tiếp và trực tuyến – nhằm đưa mật ong Mường Mít đến với người tiêu dùng trong cả nước và xa hơn nữa.
Trên hành trình xây dựng thương hiệu sản phẩm bản địa, HTX Mường Mít không chỉ là một câu chuyện kinh tế, mà còn là hành trình gìn giữ tri thức bản địa, bảo vệ giống ong nội quý hiếm và khẳng định bản sắc của núi rừng Tây Bắc. Từ những giọt mật tinh khiết ấy, một niềm tin mới đang dần lan tỏa – rằng những gì được nuôi dưỡng từ thiên nhiên, từ tâm huyết và bản sắc, sẽ vươn xa và lan tỏa bền vững.